|
Skýrsla Þorsteins Sæmundssonar lögð fram í borgardómi 10. 2. 1976 |
| Í upphafi máls tel ég rétt að gera grein fyrir þeirri ákvörðun
minni að óska eftir skriflegum spurningum og veita skrifleg svör í
þessu máli og öðrum hliðstæðum málum sem risið hafa vegna
svívirðingaherferðar gegn mér og öðrum þeim sem stóðu að
undirskriftasöfnun Varins lands. Ákvörðun mín er byggð á þeirri reynslu sem þegar er fengin af rekstri þessara mála fyrir borgardómi. Strax í fyrsta málinu beitti lögmaður varnaraðila þeirri aðferð að fá sem allra flesta af stefnendum fyrir dóm til að svara miklum fjölda spurninga sem margar hverjar snertu málið lítið eða ekkert að mínum dómi, en virtust fremur vera leit að einhverju sem gæti haft áróðursgildi á öðrum vettvangi. Mest af þessum umræðum var skráð á segulband sem síðan mun hafa verið afritað af starfsmanni dómsins. Hygg ég að í þessu fyrsta máli einu nemi afritin nær 200 vélrituðum síðum. Næsta stig málsins er það að dagblaðið Þjóðviljinn gerir það að lið í sífelldri ófrægingarherferð sinni á hendur mér og öðrum stefnendum að birta valda útdrætti úr þessum mikla bálki og kallar orðrétta frásögn. Þar sem lítið var að finna efnislegt í þessum framburði, sem Þjóðviljanum gæti orðið til framdráttar, voru kaflarnir valdir þannig að þeir lýstu sem óskýrastri framsetningu, endurtekningum og öðru slíku sem óhjákvæmilega gætir meira í mæltu máli en rituðu. Þetta var síðan túlkað þannig að við værum ekki færir um að tjá hugsun okkar á móðurmálinu svo skammlaust væri. Í sumum tilvikum voru kaflar valdir þannig að þeir gáfu efnislega ranga mynd af svarinu í heild og veigamiklum atriðum sleppt. En umfram allt gáfu allar þessar spurningar og meðferð Þjóðviljans á þeim þá mynd að við, stefnendur málsins, værum sakborningarnir og yrðum nú að standa skil á gerðum okkar fyrir réttvísinni. Ég lít á það sem mjög mikilvægan þátt í réttarfari að almenningur fái rétta mynd af gangi dómsmála. Tilraunir fjölmiðla til að afbaka eða rangfæra það sem fram hefur komið fyrir dómi eru ekkert hégómamál, heldur snerta þær kjarna réttarfarsins. Mér skilst að slíkt athæfi varði við lög, þótt þeim hafi ekki verið beitt í þessu tilviki. Sumar af rangfærslum Þjóðviljans höfum við stefnendur leiðrétt opinberlega, en ef leiðrétta ætti allt, þyrfti meiri tíma og mannafla en við höfum til umráða. Til þess þyrfti nánast sérstakt málgagn. Slíkt málgagn höfum við ekki, og Þjóðviljinn er eina blaðið sem reglubundið hefur skýrt frá gangi þessara mála. Sú mynd sem almenningur fær, hlýtur því mjög verulega að mótast af frásögn Þjóðviljans. Ég sé ekki ástæðu til að leggja Þjóðviljanum lið í áframhaldandi viðleitni til að ófrægja mig og aðra stefnendur. Því tel ég rétt að taka upp önnur vinnubrögð við rekstur þeirra mála sem borgardómur á eftir að fjalla um. Með því að óska eftir skriflegum spurningum og svara þeim skriflega er hægt að afgreiða á skjótan hátt spurningar sem lítið eða ekkert koma málinu við og svara hinum í sem stystu máli. Þá er einnig hægt að komast hjá villum sem óhjákvæmilega verða við eftirritun af segulböndum, villur sem ekki skipta máli efnislega, en geta gefið brenglaða mynd af framsetningu íslensks máls. Á ég þar t.d. við annarlega greinarmerkjasetningu, afbökun orða vegna misheyrnar o.s.frv. Næg dæmi eru um slíkt í þeim afritum segulbanda sem fyrir liggja. Ég vil einnig benda á það atriði að hinn mikli blaðsíðufjöldi afrita af segulbandsupptökum veldur óhjákvæmilega auknum kostnaði og fyrirhöfn við frekari meðferð mála. Við málsskot okkar til hæstaréttar hefur komið í ljós, að skila þarf ljósriti í 15 eintökum af viðkomandi skjölum. Öllum ætti því að vera hagur í að takmarka gögnin við það sem máli skiptir. Að þessum inngangi loknum sný ég mér að þeim spurningum sem fram hafa verið lagðar. Snerta þær fyrst og fremst sjóðamál háskólans og innritunargjöld. Ég átti sæti í háskólaráði á árunum 1973 og 1974 þegar þessi mál voru þar til umræðu. Var ég þar fulltrúi Félags háskólakennara. Afstaða mín til lána úr prófgjaldasjóði til prófessora við háskólann ætti að vera stúdentum vel kunn, þar sem ég mun hafa orðið fyrstur til að gera athugasemdir við skipulag þeirra mála, fyrst munnlega, en síðan með bréfi og tillögum til rektors snemma í júnímánuði 1973. Jafnframt mun ég hafa orðið fyrstur til að benda þáverandi formanni stúdentaráðs á málið. Hitt er rétt og skylt að taka fram, að skoðanir í háskólaráði voru skiptar um þetta mál, og álít ég að aðfarir stúdenta hafi gert mun erfiðara að ná þar æskilegri lausn. Um innritunargjaldamálið er það skemmst að segja, að fulltrúar stúdenta í háskólaráði höfnuðu málamiðlunartillögu sem ég lagði fram og gerði ráð fyrir 76 prósent hækkun til stúdentaráðs. Dró ég þá tillöguna til baka og lagði fram varatillögu sem gerði ráð fyrir skipan svipaðri því sem tíðkast hafði fram til 1968, en þá voru framlög til stúdentaráðs frjáls, en ekki skylduð sem hluti af innritunargjöldum. Tillaga þessi var samþykkt í háskólaráði, en stúdentar undu ekki þeirri skipan heldur leituðu til ráðherra, sem varð við óskum þeirra. Til nánari skýringar legg ég hér með sem fylgiskjal greinargerð þá um skiptingu innritunargjalda sem fylgdi tillögu minni til háskólaráðs. Þá legg ég með ljósrit úr fundargerðum háskólaráðs þar sem greint er frá umræðum um þessi mál, bæði innritunargjaldamálið og lánamálin. Tel ég að þessi ljósrit sýni best hversu fráleitar eru ásakanir í minn garð vegna afskipta af þessum málum. Aðrar spurningar tel ég dómsmáli þessu óviðkomandi og mun ekki svara þeim nema dómari úrskurði að þess gerist þörf. Reykjavík 10. febrúar 1976,
Þorsteinn Sæmundsson Fylgiskjal: Innritunargjöld við Háskóla Íslands Á meðfylgjandi blaði er gerður samanburður á þeim tillögum sem fram hafa komið um upphæð og skiptingu innritunargjalda við Háskóla Íslands. Einnig er þar sett fram ný tillaga um þetta efni. Sú tilllaga grundvallast á eftirfarandi sjónarmiðum:
1. Gengið er út frá því að hækkun innritunargjalda verði í samræmi
við tillögu stúdentaráðs, þannig að gjöldin hækki úr 1500 kr. í 2200
kr., enda hefur háskólaráð þegar gert formlega samþykkt þess efnis.
Þessi hækkkun, um 47%, er nokkurn veginn í samræmi við verðlagsþróun
á þeim tíma sem liðinn er síðan innritunargjöld voru síðast
endurskoðuð. Þar sem svo örar breytingar verða á verðlagi, virðist
óheppilegt að upphæð innritunargjalda sé fest í reglugerð, og væri
athugandi hvort ekki ætti að breyta þessu þannig að nægilegt væri að
ráðherra staðfesti tillögur háskólaráðs um breytingar. Prófgjaldasjóður. Niðurskurður á hlut prófgjaldasjóðs virðist réttlætanlegur ef gengið er út frá því að félagsstofnunin taaki nú í reynd við því hlutverki sem prófgjaldasjóður hefur gegnt um styrkveitingar til félagsstarfssemi stúdenta. Slíkt fyrirkomulag átti reyndar að koma til framkvæmda strax á árinu 1970 þegar félagsstofnun fékk til ráðstöfunar þann hluta endurinnritunargjalda sem áður rann í prófgjaldasjóð. Þegar þessari byrði hefur verið létt af prófgjaldasjóði virðist óhætt að skera af tekjum hans, a.m.k. meðan hann hefur ekki fengið ný og fjárfrek verkefni. Stúdentaskiptasjóður. Tillagan felur í sér verulega hækkun til stúdentaskiptasjóðs, þannig að hlutur hans af innritunargjöldum verður svipaður og í tillögu rektors. Ríkisframlag til sjóðsins er nú 300 þús. kr. Félagsstofnun hefur sótt um hækkun í 600 þúsund kr. Jafnvel þótt sú hækkun fengist til viðbótar hækkuninni frá innritunargjöldum, myndu tekjur sjóðsins varla nema helmingi þess fjár sem sótt var um síðast (2,8 millj.). Stúdentaráð ráðstafar fé sjóðsins þótt hann sé í vörslu félagsstofnunar. Stúdentaráð. Í tillögunni er gert ráð fyrir talsverðri hækkun á því fé sem rennur til stúdentaráðs. Hlutur stúdentaráðs af innritunargjöldum hefur ekki verið tilgreindur í reglugerð fram til þessa, heldur hefur orðið samkomulag um að stúdemtaráð fengi ákveðinn hluta af því fé sem félagsstofnun er ætlað í reglugerð. Eðlilegt virðist að hlutur stúdentaráðs verði tilgreindur í reglugerð úr því að föst venja hefur skapast í framkvæmd. Varatillaga. Önnur leið, sem fastlega kemur til
greina, er að aðskilja gjald til stúdentaráðs frá innritunargjaldi.
Þessi leið hefði þann kost í för með sér fyrir stúdentaráð, að það
gæti hagað upphæð gjaldsins eftir eigin reglum, og breytingar þyrftu
ekki að koma fyrir háskólaráð. Skrifstofa háskólans gæti veitt
gjöldunum móttöku um leið og innritunargjöldum, og væri sennilega
auðveldast að prenta tvær upphæðir á hverja kvittun, þannig að
fljótlegt væri að merkja við, hvort greitt hefði verið
innritunargjaldið eitt eða hvort tveggja, innritunargjald og gjald
til stúdentaráðs. Greiðsla til stúdentaráðs mætti þá jafnframt vera
skilyrði þess að stúdent fengi afhent ársskírteini sem veitir rétt
til sérstakra viðskiptakjara, því að slík hlunnindi munu hafa
fengist fyrir atbeina stúdentaráðs. Fylgiblað: Samanburður á tillögum um breytt innritunargjöld.
Í síðustu tillögunni er gert ráð fyrir að sama regla verði látin gilda um skiptingu allra innritunargjalda (ekki gerður greinarmunur á fruminnritun og endurinnritun). Heildarfjöldi innritana er áætlaður 2200. |