Huglei­ing um mannan÷fn


═ FrÚttabla­inu 27. febr˙ar 2020 var frÚtt sem bar fyrirs÷gnina ô═slenskan ■arf ekki ß stÝfum reglum a­ haldaö. Ůessi setning er ˙r ums÷gn EirÝks R÷gnvaldssonar prˇfessors um mannanafnafrumvarp sem lagt var fram ß Al■ingi nřveri­. Frumvarp ■etta er a­ mestu samhljˇ­a frumvarpi sem lagt var fram ß sÝ­asta ■ingi en fÚkk ekki framg÷ngu ■ß. ═ FrÚttabla­inu er raki­ ßlit EirÝks ß mßlinu, en a­ engu geti­ r÷ksemda annarra svo sem talsmanna ┴rnastofnunar og mannanafnanefndar, sem voru ß ÷ndver­ri sko­un.

═ frÚttinni er ■etta haft eftir EirÝki: ôHef­ sem ■arf a­ vi­halda me­ l÷gum er ekki hef­ ľ heldur nau­ungö. Sem dŠmi um Šskilega menningarhef­ nefnir EirÝkur ■a­ a­ ═slendingar kenni sig vi­ f÷­ur e­a mˇ­ur, en lagafrumvarpi­ gerir ekki rß­ fyrir ■vÝ a­ slÝkt sÚ nein skylda. Ůvert ß mˇti segir strax Ý fyrstu grein: 

ôHeimilt er a­ nota Šttarnafn sem kenninafn og er Ý ■eim tilvikum ekki skylt a­ kenna barn til foreldris e­a foreldra.ô

Ăttarn÷fn eru algengari en Štla mŠtti: um fjˇrtßndi hver ma­ur ber Šttarnafn. Ůa­ hlutfall er ■ˇ nŠgilega lßgt til ■ess a­ ■eir sem bera Šttarnafn skera sig eilÝti­ ˙r alm˙ganum. Elstu Šttarn÷fnin ■ykja vir­ulegust. ١tt mÚr ■yki Šttarn÷fn fremur hÚgˇmleg vil Úg ekki gagnrřna notkun ■eirra um of,  ■vÝ a­ Úg ß m÷rg skyldmenni sem skarta ■eim. Ůa­ sem mÚr finnst helst a­finnnsluvert er ■a­, a­ flestir nota Šttarnafni­ eitt sÚr. Af ■vÝ lei­ir, a­ ß hverjum tÝma ver­a gjarna tveir e­a fleiri sem bera sama nafni­, og hŠtta ver­ur ß ruglingi. Ůa­ vŠri ■vÝ til bˇta ef menn notu­u f÷­urnafn um lei­ og Šttarnafni­, jafnvel me­ skammst÷fun. Ůß vŠri til dŠmis unnt a­ greina milli f÷­ursystur minnar, SigrÝ­ar Stefßnsdˇttur Thorlacius, og frŠnku minnar SigrÝ­ar Kristjßnsdˇttur Thorlacius s÷ngkonu. En til er ÷nnur SigrÝ­ur Kristjßnsdˇttir Thorlacius sem ekki mß gleyma. S˙ er Kristjßnsdˇttir Ëlafssonar, en s÷ngkonan er Kristjßnsdˇttir Sigur­ssonar. Ůa­ myndi ■vÝ ekki nŠgja til fullrar a­greiningar ß ■essum frŠndkonum mÝnum ■ˇtt f÷­urnafni­ stŠ­i me­ Šttarnafninu.

Amma mÝn Ý f÷­urŠtt, Solveig PÚtursdˇttir, var gjarna k÷llu­ Eggerz ß sama hßtt og řmsir afkomendur hennar s.s. PÚtur Eggerz f÷­urbrˇ­ir minn, Sˇlveig Eggerz myndlistarkona, ElÝn Eggerz Stefßnsson hj˙krunarfrŠ­ingur og fleiri. En amma nota­i aldrei ■etta Šttarnafn sjßlf. Ůegar SigrÝ­ur f÷­ursystir mÝn rita­i frßs÷gn um mˇ­ur sÝna (÷mmu mÝna) og prenta­i sem handrit, gaf h˙n ■vÝ heiti­: äUm mˇ­ur mÝna Solveigu PÚtursdˇttur Eggerzô. Ůegar Úg spur­i Siggu hvort amma hef­i nokkru sinni nota­ Eggerz nafni­, sag­i h˙n a­ svo hef­i ekki veri­. LÝklega hefur amma haft svipa­a sko­un og Úg ß Šttarn÷fnunum.

RÚtt er a­ taka fram a­ Úg er hÚr a­ rŠ­a um Ýslensk Šttarn÷fn. Ůegar fˇlk af erlendum uppruna ß Ý hlut er a­ sjßlfs÷g­u e­lilegt a­ ■a­ haldi sÝnu Šttarnafni.

Ůegar EirÝkur R÷gnvaldsson segir ■a­ hef­ a­ menn kenni sig vi­ f÷­ur e­a mˇ­ur, er ■a­ ekki fyllilega rÚtt. Hef­in var s˙ a­ menn kenndu sig vi­ f÷­ur, sßrasjaldan vi­ mˇ­ur. Ůa­ er ekki fyrr en ß allra sÝ­ustu ßrum a­ menn eru farnir a­ kenna sig vi­ mˇ­ur, fyrir ßhrif frß kvenrÚttindahreyfingum. N˙ er ■a­ svo, eins og Baldur heitinn Jˇnsson prˇfessor benti ß, a­ sß si­ur a­ kenna menn vi­ f÷­ur, stafa­i ekki einv÷r­ungu af ■vÝ a­ fa­irinn vŠri talinn h÷fu­ fj÷lskyldunnar. Ůessi si­ur ■jˇna­i jafnframt ■eim tilgangi a­ negla ni­ur hver vŠri fa­ir e­a ßbyrg­arma­ur barnsins. Um mˇ­erni­ ■urfti sjaldnast a­ deila.

═ frumvarpi ■vÝ um mannan÷fn sem lagt hefur veri­ fyrir Al■ingi, segir Ý 1. grein:

 äKenna skal barn til foreldris e­a foreldra ■ess.ô

Undantekning frß ■essu er ■ˇ Ý s÷mu grein, eins og ß­ur var geti­:

äHeimilt er a­ nota Šttarnafn sem kenninafn og er Ý ■eim tilvikum ekki skylt a­ kenna barn til foreldris e­a foreldra.ô

Enn segir:

ä Heimilt er hverjum einstaklingi a­ breyta nafni sÝnuô.

Ůessi heimild vir­ist ekki l˙ta neinum takm÷rkunum, svo a­ vi­komandi getur breytt nafni sÝnu svo oft sem hann vill og ■arf ■ß hvorki a­ kenna sig til foreldra nÚ nota Šttarnafn. Hann e­a h˙n gŠti ■ess vegna teki­ upp nafni­ äFyrsti AprÝlô.

═ greinarger­ me­ frumvarpinu segir:

ä═slensk nafnahef­ og Ýslenskt mßlkerfi er vari­ me­ neikvŠ­um Ý■yngjandi formerkjum Ý n˙gildandi l÷gum. Me­ ■vÝ a­ fella brott ßkvŠ­i ■ess efnis a­ n÷fn stangist ekki ß vi­ Ýslenskt mßlkerfi er opna­ ß m÷guleikann ß ■vÝ a­ tungumßli­ og n÷fn ■ar ß me­al fßi a­ taka breytingum og ■rˇast.ô

Ůß segir:

äŮa­ sem ■etta frumvarp ß sammerkt me­ frumvarpinu sem lagt var fram ß 144. l÷ggjafar■ingi er t.d. brottfelling ßkvŠ­a um a­ st˙lkum skuli gefin kvenmannsn÷fn og drengjum karlmannsn÷fn, a­ n÷fn megi ekki brjˇta Ý bßga vi­ Ýslenskt mßlkerfi og a­ nafn megi ekki vera nafnbera til ama.ô

äHlutverk l÷ggjafans er ekki a­ skilgreina hva­ eru kvenmannsn÷fn e­a karlmannsn÷fn.ô

Me­ ÷­rum or­um, ÷ll n÷fn ver­a leyfileg, hvort sem ■au fylgja Ýslenskri beygingarhef­ e­a ekki, og hvort sem ■au hafa ß­ur talist fylgja einu kyni fremur en ÷­ru og hversu fßrßnleg sem ■au gŠtu veri­ Ý annarra augum. A­ drengur fßi nafni­ SigrÝ­ur e­a Gu­r˙n ver­ur ■vÝ heimilt.

Ůessi nřmŠli eru alv÷rumßl. Svo a­ Úg vitni Ý ummŠli gˇ­s vinar mÝns lei­ir ■etta frumvarp til "alvarlegrar sker­ingar ß rÚtti ═slendinga til a­ b˙a Ý ■vÝ samskiptaumhverfi sem ■eir hafa vali­ sÚr Ý gegnum aldirnar".

Frumvarpi­ birtist hÚr:

https://www.althingi.is/altext/149/s/0009.html
 

Ů.S. 5.3. 2020