Barßttan fyrir j÷fnun kosningarÚttar


Nřli­nar kosningar hafa minnt okkur ß, hvers konar vandamßl geta komi­ upp vegna flˇkinna reglna um kj÷rdŠmaskipan og ˙thlutun ■ingsŠta. Ef landi­ vŠri eitt kj÷rdŠmi myndu slÝk vandamßl hverfa eins og d÷gg fyrir sˇlu. Ůetta hefur alla tÝ­ veri­ augljˇst, en ■ingmenn hafa ■rßast vi­ a­ breyta kerfinu nema a­ takm÷rku­u leyti. 

Fyrir fjˇrum ßratugum, nßnar tilteki­ ßri­ 1983, var ger­ tilraun til a­ fß ■essu breytt. Ůß var safna­ undirskriftum og ■Šr afhentar Al■ingi. Ůessi undirskriftas÷fnun vir­ist n˙ almenningi me­ ÷llu gleymd, lÝklega vegna ■ess a­ h˙n reyndist ßrangurslaus, ˇlÝkt undirskriftas÷fnun Varins lands ßri­ 1974 sem nß­i ■vÝ markmi­i a­ fß rÝkistjˇrnina til a­ skipta um stefnu Ý varnarmßlum. Ţtarlega lřsingu ß  undirskriftas÷fnun Varins lands er a­ finna ß ■essu vefsetri. S÷fnuninni um kj÷rdŠmamßli­ hafa aldrei veri­ ger­ sambŠrileg skil. Ătlunin n˙ er a­ gera nokkra bragarbˇt, ■ˇtt erfitt sÚ a­ rifja upp einstaka s÷gu■Štti eftir svo langan tÝma.

┴ri­ 1972 var sam■ykkt ■ingsßlyktunartillaga ß Al■ingi um myndun stjˇrnarskrßrnefndar til a­ vinna a­ heildarendursko­un stjˇrnarskrßrinnar og var sj÷ manna nefnd kosin af Al■ingi til a­ sinna ■vÝ verki. TÝu ßrum sÝ­ar bßrust frÚttir af ■vÝ a­ starfi ■essarar nefndar vŠri senn loki­ og frumvarps vŠri a­ vŠnta. Af ■vÝ tilefni tˇku nokkrir einstaklingar sig til og s÷mdu ■ß ßskorun til nefndarinnar sem hÚr er sřnd. Ůessi ßskorun var afhent Gunnari Thoroddsen forsŠtisrß­herra 28. oktˇber 1982. Ůa­ vŠri synd a­ segja a­ Gunnar hafi teki­ framtakinu vel. Hann var afar ■ungb˙inn ■egar hann tˇk vi­ plagginu Ý Al■ingish˙sinu. SÝ­ar kom ß daginn a­ ekki haf­i nß­st samsta­a um endanlegar till÷gur Ý stjˇrnarskrßrmßlinu og lag­i Gunnar fram frumvarp Ý eigin nafni. En meira um ■a­ sÝ­ar.

 Morgunbla­i­ birti frÚtt af mßlinu 30. oktˇber og lÚt fylgja textann af ßskoruninni.
Valdimar Kristinsson vi­skiptafrŠ­ingur mun hafa ßtt hugmyndina a­ a­ger­inni en hann sÝ­an lagt hana fyrir nokkra af fyrrverandi forvÝgism÷nnum Varins lands. Fleiri bŠttust fljˇtlega Ý hˇpinn uns komnir voru tÝu sem undirritu­u skjali­. Hˇpurinn efndi sÝ­an til bla­amannafundar 27. jan˙ar 1983 ■ar sem tilkynnt var um fyrirhuga­a sko­anak÷nnum um kj÷rdŠmamßli­. TÝumenningarnir, sem ■ß komu fram undir nafninu "Samt÷k ßhugamanna um jafnan kosningarÚtt", tilkynntu ■ß Štlun sÝna a­ gefa kjˇsendum tŠkifŠri til a­ tjß sig um ■etta mßl. S÷kum kostna­ar myndi fyrirhugu­ sko­anak÷nnun takmarkast vi­ su­vesturhorn landsins, en tÝumenningarnir lřstu ßhuga ß a­ nß til annarra landshluta. ═ framkvŠmdanefnd voru ■essir taldir:

Valdimar Kristinsson vi­skiptafrŠ­ingur, forma­ur
Ůorvar­ur ElÝasson skˇlastjˇri
Ragnar Ingimarsson prˇfessor
Valdimar J. Magn˙sson framkvŠmdastjˇri.

Ůeir Ragnar og Valdimar h÷f­u veri­ Ý hˇpi forg÷ngumanna Varins lands.

Sk÷mmu fyrir fundinn haf­i birst Ý Morgunbla­inu grein eftir Ragnar me­ fyrirs÷gninni "Hva­ hefur hver ■ingma­ur m÷rg atkvŠ­i ß bak vi­ sig?" Ůar haf­i komi­ fram a­ "lÚttvŠgustu" ■ingmennirnir hef­u minna en 700 atkvŠ­i ß bak vi­ sig en ■eir "gildustu" hßtt ß 5. ■˙sundi­.

Bla­amannafundinum voru ger­ gˇ­ skil Ý fj÷lmi­lum eins og me­fylgjandi myndir bera me­ sÚr.






 

Daginn eftir bla­amannafundinn kom Ůorvar­ur ElÝasson fram Ý Kastljˇsi sjˇnvarpsins ■ar sem fjalla­ var um mßli­. Sama dag birtist grein Ý Morgunbla­inu eftir Ragnar Ingimarsson me­ fyrirs÷gninni: "Landi­ eitt kj÷rdŠmi. Hvers vegna ekki?"  Fyrir fundinn h÷f­u Samt÷k ßhugamanna um jafnan kosningarÚtt lßti­ prenta dreifibrÚf ■a­ sem hÚr er sřnt:

 





 

Af dreifibrÚfinu eru tvŠr ˙tgßfur. ═ annarri er s÷gulegt yfirlit. ═ hinni er listi yfir fjßrhagslega stu­ningsa­ila.

 'I Morgunbla­inu 3. febr˙ar birtist grein eftir Ůorvald B˙ason me­ fyrirs÷gninni "Hva­ sag­i Bjarni Benediktsson um jafnan kosningarÚtt?" Ínnur grein eftir Ůorvald birtist Ý DV 11. febr˙ar undir fyrirs÷gninni "Ů÷gn ■ingmanna og skeytingarleysi". Ůri­ja grein Ůorvalds bar fyrirs÷gnina "Villandi samanbur­ur". S˙ birtist Ý Morgunbla­inu 23. febr˙ar.
 

Ůegar vika var li­in af febr˙ar haf­i 4500 se­lum veri­ skila­ inn. ┌rvinnsla se­lanna fˇr fram Ý h˙snŠ­i Hagtryggingar vi­ Su­urlandsbraut ■ar sem Valdimar J. Magn˙sson var framkvŠmdastjˇri og Ragnar Ingimarsson Ý stjˇrn. Unni­ var sleitulaust frß 13. til 26. febr˙ar og allar undirskriftir kanna­ar me­ sama hŠtti og gert haf­i veri­ Ý undirskriftas÷fnun Varins lands. Eiginkonur og b÷rn forg÷ngumanna tˇku ■ßtt Ý vinnunni. Af ÷­rum sem a­sto­u­u mß nefna Svein EirÝksson, sl÷kkvili­sstjˇra Ý KeflavÝk, sem vann vi­ dreifingu, og Stefßn SŠmundsson sem vann vi­ t÷lvuskrßningu nafna. Hinn 25. febr˙ar lag­i Gunnar Thoroddsen fram frumvarp sitt um breytingar ß stjˇrnarskrß og ■ar me­ ß kosningal÷gum. Daginn eftir lauk talningu dreifibrÚfa. Ůß h÷f­u safnast 15037 atkvŠ­i en af ■eim t÷ldust 14968 gild. 90% ■ßtttakenda vildu jafna kosningarÚttinn a­ fullu. Eins og vi­ var a­ b˙ast var ■ßtttakan mest Ý ReykjavÝk og Reykjaneskj÷rdŠmi (16% af ■eim sem voru ß kj÷rskrß) en minna ˙r ÷­rum kj÷rdŠmum (tŠplega 1%).

Tveimur d÷gum sÝ­ar, 28. febr˙ar, ßttu ■rÝr af forvÝgism÷nnunum, ■eir Gu­jˇn, Ůorvar­ur og Ůorsteinn, fund me­ MatthÝasi Johannesen ritstjˇra Morgunbla­sins til a­ rŠ­a st÷­una. Hinn 1. mars ger­i Morgunbla­i­ mßlinu gˇ­ skil og s÷mulei­is sjˇnvarpi­ um kv÷ldi­. NŠstu daga voru haldnir fundir Ý h˙sakynnum Hagtryggingar og snerist umrŠ­an um hugsanleg frambo­ til Al■ingis til a­ koma mßlinu ßlei­is. Bla­ama­ur ß TÝmanum haf­i samband og spur­ist fyrir um ■etta. Hann fÚkk engin skřr sv÷r, en greint var frß mßlinu ß forsÝ­u TÝmans 8. mars.

Sama dag, 8. mars, komu ■eir Geir HallgrÝmsson, forma­ur SjßlfstŠ­isflokksins og DavÝ­ Oddson borgarstjˇri til fundar vi­ forg÷ngumennina. Ljˇst var a­ bß­ir h÷f­u ßhyggjur af hugsanlegu frambo­i sem myndi ska­a SjßlfstŠ­isflokkinn. Ůremur d÷gum sÝ­ar kom Jˇn Baldvin Hannibalsson til fundar, en hann haf­i ßtt sŠti Ý fyrrnefndri stjˇrnarskrßrnefnd.

Hinn 18. mars var loks ßkve­i­ a­ stofna stjˇrmßlasamt÷k undir nafninu Samt÷k lř­rŠ­issinna. Dagbl÷­in greindu frß ■essu me­ ßberandi hŠtti:
 

 



Ůessi ■rˇun mßla hefur ekki veri­ Ůorvar­i ElÝassyni a­ skapi, ■vÝ a­ hann sag­i skili­ vi­ hˇpinn nŠsta dag (19. mars). Reyndar voru fleiri Ý hˇpnum h÷f­u efasemdir um a­ ßrangur gŠti nß­st vegna andst÷­u ■ingmanna sem h÷f­u hagsmuna a­ gŠta. Aldrei var­ af frambo­i og hin nřju samt÷k ur­u aldrei virk.

Ů.S. 8.10.21

ForsÝ­a